(SHTT) - Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ hướng tới cắt giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho giao dịch quyền và khai thác giá trị tài sản trí tuệ. Tại hội thảo do VUSTA tổ chức, các chuyên gia đồng thời kiến nghị hoàn thiện cơ chế minh bạch thông tin, kiểm soát rủi ro và phân định quyền lợi giữa các chủ thể.
Hội thảo góp ý Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức, tập trung thảo luận những nội dung sửa đổi có tác động trực tiếp đến hoạt động xác lập, chuyển giao và khai thác quyền sở hữu trí tuệ. Các ý kiến tại hội thảo cho thấy yêu cầu đặt ra không chỉ là giảm gánh nặng thủ tục mà còn phải bảo đảm tính minh bạch, an toàn pháp lý và khả năng thương mại hóa các kết quả nghiên cứu, sáng chế, giải pháp hữu ích.
Hội thảo do ông Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký VUSTA và bà Nguyễn Thị Thu Hà, Trưởng Ban Pháp chế, Hội Sở hữu trí tuệ Việt Nam đồng chủ trì.
.jpg)
Quang cảnh hội thảo
Cắt giảm thủ tục, tạo thuận lợi cho hoạt động sở hữu trí tuệ
Phát biểu đề dẫn, Luật sư Nguyễn Thị Thu Hà, Trưởng Ban Pháp chế, Hội Sở hữu trí tuệ Việt Nam cho biết, Luật Sở hữu trí tuệ được ban hành lần đầu năm 2005 và đã trải qua nhiều lần sửa đổi, bổ sung. Trong bối cảnh kinh tế tri thức phát triển nhanh, việc tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật là cần thiết nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn của hoạt động sản xuất, kinh doanh và đổi mới sáng tạo.
Theo bà Nguyễn Thị Thu Hà, dự thảo lần này tập trung vào hai nhóm nội dung chính. Thứ nhất là luật hóa các chính sách đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh đang được áp dụng. Thứ hai là kiện toàn đầu mối quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng.
Các nội dung sửa đổi dự kiến bãi bỏ 18 thủ tục hành chính và cắt giảm 5 điều kiện kinh doanh. Trong số 18 thủ tục dự kiến bãi bỏ, có 16 thủ tục liên quan đến hoạt động giám định sở hữu trí tuệ và 2 thủ tục liên quan đến đăng ký hợp đồng chuyển nhượng quyền. Dự thảo cũng đề xuất chuyển trách nhiệm quản lý nhà nước về quyền đối với giống cây trồng từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường sang Bộ Khoa học và Công nghệ.
Đánh giá về ý nghĩa của đợt sửa đổi, Luật sư Lê Quang Vinh, thành viên Ban Pháp chế, Hội Sở hữu trí tuệ Việt Nam, đồng sáng lập Bross&Partners, cho rằng việc tinh gọn các rào cản hành chính có thể tạo nền tảng pháp lý thuận lợi hơn để quyền sở hữu trí tuệ được khai thác như một loại tài sản có giá trị kinh tế.
Theo ông Vinh, bên cạnh chức năng bảo hộ quyền, tài sản trí tuệ cần có điều kiện tham gia hiệu quả hơn vào các hoạt động định giá, góp vốn, đầu tư và giao dịch thương mại. Vì vậy, cải cách thủ tục cần được nhìn nhận trong mối liên hệ với mục tiêu đưa kết quả sáng tạo, nghiên cứu khoa học và công nghệ vào thực tiễn.
Minh bạch thông tin để hạn chế rủi ro chuyển nhượng
Một trong những nội dung được các đại biểu quan tâm là đề xuất phân biệt thời điểm hợp đồng chuyển nhượng quyền sở hữu công nghiệp có hiệu lực giữa các bên với thời điểm việc chuyển quyền được ghi nhận tại cơ quan quản lý nhà nước.
.jpg)
Luật sư Nguyễn Trần Tuyên (Công ty Luật Elite) phát biểu tại hội thảo
Phân tích từ góc độ thực thi, Luật sư Nguyễn Trần Tuyên, Công ty Luật Elite và Luật sư Nguyễn Quỳnh Chi, Văn phòng Luật sư QAG Việt Nam, cùng nhận định cơ chế này có thể tạo sự linh hoạt cho các bên khi thực hiện giao dịch. Tuy nhiên, nếu thông tin về tình trạng chuyển nhượng không được cập nhật kịp thời, nguy cơ phát sinh tranh chấp cũng cần được tính đến, đặc biệt trong trường hợp một tài sản được chuyển nhượng cho nhiều bên trong thời gian các thủ tục chưa hoàn tất.
Từ đó, các luật sư kiến nghị cơ quan quản lý công khai tình trạng tiếp nhận và giải quyết hồ sơ chuyển nhượng trên hệ thống trực tuyến. Theo hướng này, việc minh bạch thông tin sẽ giúp các chủ thể có thêm cơ sở kiểm tra tình trạng pháp lý của tài sản trước khi giao kết hoặc tiếp tục thực hiện giao dịch.
Đây là vấn đề đáng lưu ý trong quá trình thương mại hóa tài sản trí tuệ. Khi quyền sở hữu công nghiệp được sử dụng trong các giao dịch có giá trị kinh tế, sự rõ ràng về tình trạng pháp lý và khả năng tiếp cận thông tin có ý nghĩa thiết thực đối với việc hạn chế rủi ro cho cả bên chuyển nhượng và bên nhận chuyển nhượng.
Một nội dung khác được thảo luận là quy định về giám định sở hữu trí tuệ. Theo định hướng của dự thảo được trao đổi tại hội thảo, các điều kiện đối với tổ chức, cá nhân thực hiện giám định sẽ được điều chỉnh theo hướng không tiếp tục duy trì cơ chế cấp thẻ giám định viên, thay vào đó là nghĩa vụ thông báo khi bắt đầu hoạt động hoặc cung cấp dịch vụ.
Luật sư Nguyễn Thị Thu Hà lưu ý, việc giảm điều kiện hành chính cần đi kèm cơ chế hậu kiểm và kiểm soát chất lượng phù hợp. Nếu thiếu các biện pháp bảo đảm cần thiết, hoạt động giám định có thể phát sinh những vấn đề ảnh hưởng đến việc giải quyết tranh chấp quyền sở hữu trí tuệ.
Bà cũng kiến nghị tiếp tục rà soát, bảo đảm tính đồng bộ giữa quy định về quyền đối với giống cây trồng trong pháp luật sở hữu trí tuệ và các luật chuyên ngành có liên quan.
Khơi thông nguồn lực từ sáng chế và dữ liệu nghiên cứu
.jpg)
GS.TS. Đinh Văn Chiến, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Nghiên cứu Biên tập công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE) phát biểu tại hội thảo
Từ góc độ nghiên cứu khoa học và công nghệ, GS.TS. Đinh Văn Chiến, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hội Nghiên cứu Biên tập công trình Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASE), đánh giá việc sửa đổi luật có ý nghĩa đối với quá trình ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ, sáng chế và giải pháp hữu ích.
Theo ông, một trong những bất cập đáng quan tâm hiện nay là thời gian thẩm định và cấp văn bằng bảo hộ sáng chế, giải pháp hữu ích. Những vướng mắc trong quá trình xác lập quyền có thể ảnh hưởng đến khả năng đưa kết quả nghiên cứu vào ứng dụng và khai thác thương mại.
Đề cập quy định bổ sung tại Điều 97 của dự thảo, GS.TS. Đinh Văn Chiến cho rằng cơ chế cho phép phân tách, chuyển nhượng từng phần danh mục hàng hóa, dịch vụ và quyền sở hữu công nghiệp có thể mở ra phương án khai thác linh hoạt hơn. Theo ông, cơ chế này vừa tạo điều kiện để chủ thể quyền thu hồi một phần kinh phí đầu tư nghiên cứu, vừa giúp doanh nghiệp tiếp cận phần công nghệ phù hợp với nhu cầu sử dụng.
Bên cạnh đó, ông kiến nghị tăng cường quản lý mã nguồn gốc giống nông sản xuất khẩu nhằm bảo vệ thương hiệu quốc gia, hạn chế nguy cơ gây thiệt hại cho nền kinh tế. Ông cũng đề xuất xây dựng hành lang pháp lý phục vụ bảo hộ, phục dựng và bảo tồn các nguồn gen cây dược liệu quý của Việt Nam.
Đối với dữ liệu nghiên cứu, PGS.TS. Hoàng Thái Đại, Phó Tổng biên tập phụ trách Tạp chí Tài nguyên nước, Hội Thủy lợi Việt Nam, cho rằng dữ liệu thủy văn, nguồn nước và địa chất có giá trị lớn trong hoạt động nghiên cứu, quản lý và khai thác. Dù những dữ liệu này không thuộc đối tượng bảo hộ sáng chế hay kiểu dáng công nghiệp chỉ vì bản thân chúng là dữ liệu, việc quản lý và khai thác vẫn đặt ra yêu cầu về cơ sở pháp lý phù hợp.
Theo PGS.TS. Hoàng Thái Đại, pháp luật hợp đồng là một trong những cơ sở quan trọng để xác định quyền và nghĩa vụ của các bên trong quá trình khai thác dữ liệu. Đối với các nghiên cứu sử dụng ngân sách nhà nước, cần phân định rõ quyền hạn và lợi ích giữa tổ chức chủ trì, tác giả và nhà đầu tư, qua đó tạo điều kiện thương mại hóa kết quả nghiên cứu mà không cản trở nghĩa vụ chia sẻ dữ liệu.
Ý kiến này đặt ra yêu cầu cần xem xét đồng thời hai khía cạnh: bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể tham gia nghiên cứu, đồng thời duy trì khả năng tiếp cận, chia sẻ dữ liệu phục vụ lợi ích công cộng và hoạt động khoa học, công nghệ.
Hoàn thiện pháp luật gắn với yêu cầu đổi mới sáng tạo
Phát biểu kết luận hội thảo, ông Nguyễn Quyết Chiến, Tổng Thư ký VUSTA, nhấn mạnh việc sửa đổi Luật Sở hữu trí tuệ nhằm thể chế hóa Nghị quyết số 57 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Ông cho rằng việc tiếp tục hoàn thiện các quy định pháp luật là yêu cầu cấp thiết trước những đòi hỏi của thực tiễn thương mại hóa tài sản trí tuệ và quá trình hội nhập quốc tế.
Hội thảo được tổ chức nhằm thực hiện chức năng tư vấn, phản biện và giám định xã hội của VUSTA đối với các dự án luật quan trọng trước khi trình Quốc hội khóa XVI xem xét tại Kỳ họp thứ hai.
Những ý kiến được đưa ra tại hội thảo tập trung vào cả hai yêu cầu: đơn giản hóa thủ tục để khuyến khích hoạt động sáng tạo, chuyển giao công nghệ và khai thác tài sản trí tuệ; đồng thời hoàn thiện cơ chế công khai thông tin, kiểm soát rủi ro và xác định quyền, nghĩa vụ của các chủ thể liên quan.
Đối với quá trình thương mại hóa tài sản trí tuệ, giảm thủ tục hành chính là điều kiện cần, nhưng chưa đủ. Hiệu quả thực thi còn phụ thuộc vào tính minh bạch của thông tin quyền, sự thống nhất giữa các quy định pháp luật và khả năng giải quyết những tình huống phát sinh trong giao dịch thực tế. Đây cũng là những vấn đề cần tiếp tục được xem xét trong quá trình hoàn thiện dự thảo Luật Sở hữu trí tuệ.
Thái An
Nguồn: https://sohuutritue.net.vn
.jpg)
