Việt Nam tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ trước cuộc điều tra Mục 301 của Hoa Kỳ

(SHTT) - Chiều ngày 27/10/2026, Hội Sở hữu Trí tuệ Việt Nam (VIPA) đã có buổi làm việc với đại diện hãng luật Brownstein Hyatt Farber Schreck về thực tiễn bảo hộ, thực thi quyền sở hữu trí tuệ tại Việt Nam trong bối cảnh Hoa Kỳ tiến hành điều tra theo Mục 301, đồng thời trao đổi về những vấn đề cần tiếp tục hoàn thiện.

Chiều ngày 27/10/2026, tại Hà Nội, Hội Sở hữu Trí tuệ Việt Nam (VIPA) đã có buổi làm việc với đại diện Brownstein Hyatt Farber Schreck, LLP, hãng luật Hoa Kỳ đang phối hợp với Công ty Luật TNHH YKVN tư vấn cho các cơ quan nhà nước Việt Nam liên quan đến cuộc điều tra theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Buổi làm việc tập trung vào thực tiễn bảo hộ, thực thi quyền sở hữu trí tuệ (SHTT), những kết quả đạt được, các vướng mắc còn tồn tại và giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi trong thời gian tới.

Cuộc trao đổi diễn ra trong bối cảnh Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) khởi xướng điều tra đối với Việt Nam ngày 29/5/2026. Cuộc điều tra tập trung vào một số vấn đề liên quan đến bảo hộ và thực thi quyền SHTT, gồm vi phạm bản quyền trực tuyến, hàng giả mạo nhãn hiệu, thực thi tại biên giới, sử dụng phần mềm không có giấy phép và xử lý hình sự đối với hành vi chiếm đoạt tín hiệu cáp, vệ tinh.

Được biết, tùy thuộc kết quả điều tra, USTR có thể xem xét áp dụng các biện pháp thương mại đối với hàng hóa, dịch vụ của Việt Nam. Vì vậy, việc trao đổi thông tin, đánh giá thực tiễn và nhận diện những vấn đề cần cải thiện có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả thực thi quyền SHTT và bảo vệ lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp Việt Nam.

Quang cảnh buổi làm việc

Nhận diện những vấn đề thực tiễn trong thực thi quyền SHTT

Tại buổi làm việc, các nội dung trao đổi tập trung vào góc nhìn của VIPA và giới hành nghề đối với khuôn khổ pháp luật, hệ thống thực thi quyền SHTT của Việt Nam. Những vấn đề được đặt ra bao gồm các thay đổi pháp lý gần đây, chuyển biến trong quá trình thực thi và những khó khăn mà chủ thể quyền thường gặp khi bảo vệ tài sản trí tuệ.

Một nội dung đáng chú ý là thực tiễn xử lý vi phạm trong các lĩnh vực hành chính, dân sự, hình sự, hải quan và trên môi trường trực tuyến. Bên cạnh đó, việc phối hợp giữa các cơ quan thực thi, yêu cầu về chứng cứ, quy trình giải quyết vụ việc, hiệu quả của các biện pháp khắc phục và tính răn đe của chế tài cũng là những vấn đề cần được quan tâm.

Đối với tình trạng hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền SHTT và vi phạm bản quyền, hiệu quả thực thi không chỉ phụ thuộc vào quy định pháp luật mà còn gắn với khả năng phát hiện vi phạm, thu thập chứng cứ, xác định hành vi xâm phạm và tổ chức xử lý kịp thời. Trong môi trường số, những thay đổi nhanh chóng của phương thức phân phối nội dung và hoạt động kinh doanh trực tuyến càng đặt ra yêu cầu tăng cường năng lực giám sát, phối hợp và xử lý vi phạm.

Việc trao đổi kinh nghiệm giữa đại diện VIPA, các chuyên gia trong nước và các chuyên gia pháp lý quốc tế tại buổi làm việc đã góp phần làm rõ hơn những khó khăn trong thực tiễn, đồng thời mở ra cơ hội chia sẻ các vụ việc điển hình, dữ liệu và kinh nghiệm chuyên môn. Đây là cơ sở để tiếp tục thảo luận về các lĩnh vực cần ưu tiên cải thiện và cơ chế phối hợp giữa các bên liên quan.

Nỗ lực hoàn thiện pháp luật, nâng cao năng lực thực thi

Thời gian qua, Việt Nam đã và đang nỗ lực hoàn thiện hệ thống pháp luật về SHTT, tăng cường hoạt động thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm và nâng cao trách nhiệm của các chủ thể liên quan trong bảo vệ quyền SHTT. Các vấn đề như kiểm soát hàng giả, hàng hóa xâm phạm quyền, ngăn chặn vi phạm bản quyền trên môi trường số và nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các cơ quan chức năng ngày càng được chú trọng.

Những nỗ lực này xuất phát từ yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu tài sản trí tuệ, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và xây dựng môi trường kinh doanh lành mạnh. Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng, thực thi quyền SHTT hiệu quả còn góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư, bảo đảm cạnh tranh công bằng và nâng cao khả năng đáp ứng các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng đặt ra yêu cầu tiếp tục hoàn thiện cơ chế thực thi theo hướng đồng bộ, hiệu quả và phù hợp với thực tiễn. Bên cạnh hoàn thiện quy định pháp luật, việc nâng cao năng lực chuyên môn của lực lượng thực thi, tăng cường phối hợp liên ngành, cải thiện quy trình xử lý vụ việc và ứng dụng công nghệ trong phát hiện hành vi xâm phạm là những giải pháp có ý nghĩa thiết thực.

Đối với các hành vi vi phạm trên môi trường trực tuyến, cần tiếp tục chú trọng khả năng phát hiện, thu thập và bảo toàn chứng cứ điện tử, xác định trách nhiệm của các chủ thể liên quan và áp dụng biện pháp xử lý phù hợp. Trong lĩnh vực hàng giả và vi phạm tại biên giới, việc phối hợp giữa cơ quan thực thi, doanh nghiệp và chủ thể quyền có vai trò quan trọng trong nhận diện hàng hóa vi phạm, ngăn chặn lưu thông và bảo vệ người tiêu dùng.

Buổi làm việc giữa VIPA và Brownstein là dịp để các bên trao đổi về những tiến triển, khó khăn và hướng cải thiện trong thực thi quyền SHTT tại Việt Nam. Việc chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, đánh giá các vấn đề pháp lý và vận hành, đồng thời duy trì trao đổi với các cơ quan có thẩm quyền và chủ thể quyền, có thể góp phần hỗ trợ quá trình hoàn thiện chính sách và nâng cao hiệu quả thực thi.

Trong bối cảnh cuộc điều tra theo Mục 301 của Hoa Kỳ, việc đánh giá thực tiễn bảo hộ và thực thi quyền SHTT cần được đặt trên cơ sở thông tin khách quan, dữ liệu cụ thể và đối chiếu với các quy định pháp luật, cam kết quốc tế có liên quan. Đây cũng là cơ hội để Việt Nam tiếp tục rà soát những lĩnh vực cần cải thiện, phát huy các kết quả đã đạt được và khẳng định quyết tâm bảo vệ tài sản trí tuệ, ngăn chặn hành vi xâm phạm, hướng tới môi trường thương mại minh bạch và phát triển bền vững.

Phạm Tài - Thái An

Nguồn: https://sohuutritue.net.vn